باشگاه کشاورزی فراسرزمینی (کشت برون مرزی)


منوی اصلی
جستجو

تخصیص منابع از صندوق توسعه ملی برای کشاورزی فراسرزمینی

عضو هیات مدیره سازمان مرکزی تعاون روستایی مطرح کرد:

تخصیص منابع از صندوق توسعه ملی برای کشاورزی فراسرزمینی/ پروژه محصول به ازای زمین

 

به منظور حفظ منابع پایه تولید بخش کشاورزی و ارتقای امنیت غذایی و سایر نیازهای صنعتی کشور، طرح (کشاورزی فراسرزمینی) با تصویب آئین‌نامه آن توسط هیات وزیران در مورخ ۲۹/۱/۹۵ رسما در دستور کار دولت جمهوری ایران قرار گرفت و در حال حاضر این طرح در ۱۷ کشور در مرحله اجرا و یا مذاکره است. برای تبیین ضرورت کشاورزی فراسرزمینی و نقش تعاونی‌ها و سایر تشکل‌های بخش کشاورزی در این مرحله با مهندس عباس علی آبادی، عضو هیات مدیره سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران گفت‌وگویی انجام داده‌ایم که در ادامه می‌خوانید:

 

کشاورزی فراسرزمینی را تعریف کرده و ضرورت این طرح برای اقتصاد کشور را توضیح دهید.

تصویب آئین نامه مربوط به طرح کشاورزی فراسرزمینی بهره‌برداری از منابع‌، عوامل، ظرفیت‌ها و امکانات سایر کشورها برای تولید محصولات کشاورزی مورد نیاز در راستای حفظ منابع پایه تولید و ارتقای امنیت غذایی و سایر نیازهای صنعت غذایی و وابسته به کشاورزی کشور است. بنابراین برای تبیین ضرورت ورود کشور در این مرحله با توجه به محدودیت منابع پایه کشاورزی یعنی آب و خاک و لزوم صیانت از آن برای توسعه پایدار متوازن بخش کشاورزی، تحلیل وضعیت تولید برخی از محصولات اساسی کشاورزی لازم به نظر می‌رسد.

به عنوان مثال، ذرت دانه‌ای یکی از محصولات اساسی و راهبردی کشور به‌شمار می‌رود که در صنعت دام و طیور و نیز تولید روغن خوراکی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. براساس آمار و اطلاعات موجود در حال حاضر سطح برداشت این محصول در کشور ۱۷۵ هزار هکتار و میزان تولید آن یک میلیون و ۳۰۰ هزار تن است. درحالی که نیاز کشور به این محصول ۵/۶ میلیون تن برآورد می‌شود. بنابراین تراز تولید و مصرف ذرت دانه‌ای در ایران ۲/۵ میلیون تن منفی است که از طریق واردات تامین می‌شود و مقدار قابل توجهی از منابع ارزی کشور را از چرخه اقتصاد خارج می‌کند. به‌طور مثال در سال ۹۵ رقمی معادل ۱۵۰۰ میلیارد دلار هزینه واردات این محصول شده است. بر اساس طرح توسعه کشت ذرت وزارت جهادکشاورزی می‌توان برآورد کرد که با افزایش توامان افقی و عمودی عملکرد این محصول حداکثر تولید سالانه به ۳ میلیون تن خواهد رسید که با این وضعیت نیز چشم انداز تراز تولید و مصرف ۵/۳ میلیون تن منفی و وابسته به واردات خواهدبود. لذا با عنایت به موارد مذکور از جمله محدودیت منابع پایه کشاورزی و نیاز آب بالای ذرت دانه‌ای، بهترین راهکار برای برون رفت از این چالش، روی آوری کشاورزی فراسرزمینی از یکسو و بهره‌وری حداکثری از ظرفیت‌های داخلی تولید این محصول استراتژیک از سوی دیگر است.

از دیگر چالش‌های مهم بخش کشاورزی و اقتصاد کشور، تولید محصولات راهبردی دانه‌های روغنی است. درحال حاضر تنها ۶ درصد از نیاز مصرفی انواع روغن نباتی در داخل تولید می‌شود و ۹۴ درصد وابستگی به خارج وجود دارد که این موضوع علاوه بر تهدید امنیت غذایی، سالانه باعث خروج بخش مهمی ارز کشور می‌شود. براساس آمار وزارت جهادکشاورزی در سال ۹۳ میزان ۴/۱ میلیارد دلار صرف واردات انواع روغن خوراکی شده است. بررسی‌های صورت گرفته در صورت توسعه حداکثری افقی و عمودی عملکرد دانه‌های روغنی بیشینه ضریب خودکفایی در تولید این محصول در کشور ۷۰ درصد برآورد شده است. به عبارتی در پیک تولید داخلی و در چشم اندازی بلندمدت حداقل ۳۰ درصد وابستگی در این زمینه وجود خواهد داشت. با این اوصاف در مقوله تولید دانه‌های روغنی نیز رویکرد به کشاورزی فراسرزمینی یک ضرورت اقتصادی برای کشور به‌شمار می‌آید. البته چنین وضعیتی به گونه ضعیف‌تر برای محصولاتی چون برنج، چغندرقند، نیشکر و حتی جو امکان‌پذیر بوده و پرداختن به کشاورزی فراسرزمینی در این زمینه‌ها ضروری است. در مجموع کشاورزی فراسرزمینی با توجه به محدودیت منابع پایه کشاورزی و در جهت دستیابی به تولید اقتصادی محصولات کشاورزی یک ضرورت اجتناب ناپذیر تلقی می‌شود.

 

از نظر شما ارائه مشوق‌ها و حمایت‌ها به متقاضیان کشاورزی فراسرزمینی چگونه باید باشد؟

در آئین نامه کشاورزی فراسرزمینی بنا به ماموریت‌های  تعریف شده و قانونی دستگاه‌های مرتبط برای وزارتخانه‌های جهادکشاورزی‌، امورخارجه، اقتصاد و دارایی، تعاون‌، کار و رفاه اجتماعی و نیز بانک مرکزی و صندوق توسعه ملی، تکالیفی برای تشویق و حمایت از متقاضیان چه در بخش خصوصی و چه تعاونی تعریف و تعیین شده که هر یک در جای خود از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است.

مهمترین مولفه در این خصوص نقش بانک مرکزی در تامین ارز مورد نیاز در قالب اعتبارخرید محصولات تولیدی و تکلیفی صندوق توسعه ملی در تامین تسهیلات مورد نیاز متقاضیان کشاورزی فراسرزمینی در کشورهای هدف است. چنانچه حمایت‌های مالی لازم و مناسب از متقاضیان سرمایه‌گذاری در کشاورزی فراسرزمینی از سوی دولت صورت نگیرد ما در این عرصه از رقبای خود عقب خواهیم ماند و فرصت‌های مناسب موجود را از دست خواهیم داد. به‌طور مثال، عربستان پیش‌دستی کرده و با سرمایه‌گذاری ۱۰ میلیارد دلاری در کشور اوکراین از صفر تا ۱۰۰ زنجیره تولید و ارزش ذرت را از طریق کشت و صنعت‌های بزرگ ایجاد کرده و هم‌اکنون به‌عنوان یکی از تامین کننده‌های مهم نهاده‌های دامی و تولید انواع روغن نباتی جایگاه ویژه‌ای را در بازار جهانی به‌ویژه در ایران و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس برای خود کسب کرده است. این در حالی است که این کشور از لحاظ مزیت‌های اقتصادی برای حضور در عرصه کشاورزی فراسرزمینی و نیز دانش فنی مورد نیاز آن در سطح بسیار پایینی قرار دارد و به هیچ وجه قابل مقایسه با کشور ما نیست، اما صرفا از ابزار و مولفه سرمایه‌گذاری بهره مناسب را جسته و جایگاه خوبی را در این زمینه به خود اختصاص داده است.

بنابراین جا دارد که مجلس محترم شورای اسلامی در جایگاه قانون‌گذار و دولت محترم در مقام اجرا زمینه و شرایط مناسب حمایت مالی از متقاضیان کشاورزی فرا‌سرزمینی را به زودی فراهم آورد. توجه به مبالغ هنگفت منابع ارزی برای واردات محصولات عمده کشاورزی که پیش از این در خصوص ذرت دانه‌ای و دانه‌های روغنی به آن اشاره شد و نیز عزم جدی وزارت جهاد کشاورزی برای توسعه این طرح در کشورهای مختلف که تا پایان دولت یازدهم ۵۰۰ هزار هکتار هدف‌گذاری شده و قطعا در دولت دوازدهم توسعه خواهد داشت‌، برداشت از منابع ارزی بانک مرکزی و صندوق توسعه ملی جهت حمایت از سرمایه‌گذاران در کشاورزی فرا سرزمینی را به خوبی توجیه می‌کند. چرا که بدون سرمایه‌گذاری تحقق اهداف تعیین شده ناممکن به نظر می‌رسد. منابع هنگفت ارزی برای تامین محصولات کشاورزی با نیاز آبی فراوان از طریق واردات آنها و نیز بالا بودن هزینه تولید این محصولات در داخل کشور بار مالی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی زیادی را بر دولت تحمیل و تولید در داخل را برای کشاورزان غیر اقتصادی می‌کند. لذا ایجاد فضای قانونی مناسب برای حمایت از توسعه سرمایه‌گذاری در کشاورزی فرا سرزمینی را الزام‌آور‌ کرده و بیانگر نقش بی‌بدیل مجلس محترم شورای اسلامی در این زمینه است که امید است با امعان نظر نمایندگان محترم مجلس مواجه شود.

 

ارزیابی شما از مزیت‌های مرتبت بر کشاورزی فراسرزمینی برای کشور چیست؟

کشاورزی فرا سرزمینی مزیت‌هایی را از ابعاد گوناگون برای کشور به همراه دارد که مهمترین آنها عبارتند از :

  • پایین بودن ریسک سرمایه‌گذاری به دلیل وجود بازار تقاضای مناسب داخلی و نیز سهولت صادرات محصولات تولیدی که حتی می‌تواند در کشور هدف و میزبان مصرف شود.
  • پایین بودن هزینه تمام شده تولید به جهت بارندگی مناسب از حیث کمیت و پراکنش و عدم نیاز به آبیاری کلاسیک و پایین بودن نرخ اجاره زمین در کشورهای هدف.
  • ارز آوری مناسب و جلوگیری از خروج ارز به دلیل کاهش واردات از سایر کشورها و نیز امکان مبادله تملک یا اجاره زمین با محصول تولیدی در کشور هدف یا به‌طور خلاصه محصول به ازای زمین.
  • امکان صدور دانش فنی در فرآیند زنجیره تولید و ارزش محصولات کشاورزی به کشورهای هدف.
  • وابستگی متقابل با کشورهای هدف (میزبان‌) در سه مولفه سرمایه گذاری، منابع پایه و فناوری. چنانچه بتوانیم دو مولفه سرمایه و دانش فنی را در اختیار داشته باشیم می‌توان از آن به‌عنوان ابزار قدرت بهره جست.

 

نقش تعاونی‌ها و سایر تشکل‌های بخش کشاورزی در کشاورزی فرا سرزمینی را چگونه توجیه می‌کنید؟

تعاونی‌ها و تشکل‌های بخش کشاورزی به دلیل برخورداری از سازمان کار مناسب‌، ظرفیت‌ها و مبانی قانونی لازم‌، دانش فنی مبتنی بر مشارکت و خرد جمعی و تجربه دیرینه و در مجموع امکانات و قابلیت‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری در صورت حمایت‌های مالی‌، قانونی و کنسولی مناسب از سوی دولت در کنار بخش خصوصی کارآیی و اثر بخشی خوبی در توسعه کشاورزی فرا سرزمینی خواهند داشت. مهندس حجتی وزیر محترم جهاد کشاورزی برای تعاونی‌ها و تشکل‌ها در حوزه کشاورزی فراسرزمینی نقشی بی‌بدیل قائل هستند. زیرا ویژگی‌های این تشکل‌ها روند سرمایه گذاری در کشاورزی فراسرزمینی و بازگشت اصل و سود سرمایه را تسهیل و تسریع می‌کنند.

 

در خصوص کشاورزی فراسرزمینی، باید به چه دغدغه‌ها و ظرافت‌هایی توجه کرد؟

در کشاورزی فراسرزمینی نباید بی‌گدار و بدون برنامه عمل کرد و از استلزامات موفقیت در این عرصه برنامه‌ریزی ظریف‌، دقیق‌، علمی و همه جانبه‌گرا است‌. در غیر این‌صورت با چالش جدی مواجه خواهیم شد‌. موارد کلیدی زیر را می‌توان به‌عنوان ظرایف و دغدغه‌های موجود یادآور شد:

  • کشاورزی فراسرزمینی نباید باعث غفلت از برنامه‌ریزی بلند مدت برای تولید محصولات استراتژیک در داخل شود.
  • وجود خلأ فرهنگی و نیاز به برنامه سازی جهت فرهنگ سازی مناسب در تمام سطوح ذی ربط با کشاورزی فراسرزمینی شامل قانون گذاران، برنامه ریزان، حمایت کنندگان، فعالان و سایر اقشار عمومی کشور.
  • کشاورزی فراسرزمینی باید فارغ از کشمکش‌های سیاسی باشد و به ثبات هر چه بیشتر کشورهای میزبان و میهمان منجر شود.
  • کشاورزی فراسرزمینی در یک کشور نه بلکه در چند کشور اجرا شود؛ زیرا باعث افزایش قدرت مانور کشور در شرایط مختلف خواهد شد.
  • در کشاورزی فراسرزمینی باید اولویت را به کشورهای همسایه به‌ویژه کشورهای دارای مرز آبی مشترک داد‌. چون باعث کاهش هزینه‌های حمل و نقل و صرفه اقتصادی می‌شود.
  • استفاده از تولید‌کنندگان موفق در قالب اشخاص حقوقی و حقیقی به‌عنوان مجری و سرمایه‌گذار در اعمال سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری و تسهیل‌گری از سوی دولت‌.
  • اهمیت به تناوب زراعی و رعایت مناسب آن در کشورهای هدف‌.

 

و سخن آخر…

کشاورزی فراسرزمینی همچنان که از معنا و مفهوم آن پیداست چنانچه با رعایت ظرافت‌های خاص خود همراه شده و عالمانه و توسعه‌ای به آن نگریسته شود و در مراحل برنامه‌ریزی‌، اجرا و بازنگری توام با دقت باشد و سیستم‌های حمایتی در ابعاد مختلف به خوبی عمل کنند علاوه بر حفظ منابع پایه تولید و ارتقای ضریب امنیت غذایی و توسعه صنایع وابسته به کشاورزی، رونق اقتصادی در بخش کشاورزی و افزایش درآمد کشاورزان و بهبود شاخص‌های کیفیت زندگی در سطح ملی به‌ویژه جامعه روستایی و افزایش میل به ماندگاری در روستا و کاهش مهاجرت و در مجموع کمک به توسعه ملی و توسعه پایدار و متوازن کشاورزی و روستایی را به دنبال خواهد داشت. اگر این اقدام صورت پذیرد دقیقا تبعیت و اقدام در جهت اقتصاد مقاومتی و منویات مقام معظم رهبری خواهد بود.


تاریخ انتشار: ۲۸ تیر ۱۳۹۶


ثبت نظر

خانه تجارت

عضو شوید و اخبار اقتصادی 75 کشور اول طرف تجاری ایران را دریافت کنید .

کشورهای هدف کشاورزی فراسرزمینی

بخش های کشاورزی فراسرزمینی

شرکت های پربازدید

آمار سایت ( شروع 10 آگوست 2017 )

  • 0
  • 61
  • 200
  • 1,254,850
  • اردیبهشت ۳, ۱۳۹۸